میکروبیولوژیست‌ها توضیح می‌دهند: وقتی قند می‌خورید در دهان شما چه اتفاقی می‌افته؟

بین شکلات‌های هالووین، پای‌های روز شکرگزاری و کوکی‌های عید، آخر سال معمولاً پر از فرصت برای خوردن قند و شکره. اما دقیقاً توی همون دقایق و ساعت‌های اول بعد از خوردن این شیرینی‌ها، چه اتفاقی توی دهنتون می‌افته؟

احتمالاً می‌دونید که خوردن قند زیاد باعث پوسیدگی دندان می‌شه، اما شاید کمتر با این موضوع آشنا باشید که باکتری‌ها چطور از همون اولین گازی که به شیرینی می‌زنید، از اون قندها استفاده می‌کنن تا یه لایه چسبناک به اسم «پلاک» روی دندون‌هاتون بسازن. ما یه تیم میکروبیولوژیست هستیم که روی نحوه ایجاد پوسیدگی دندان توسط باکتری‌ها تحقیق می‌کنیم. اینجا براتون می‌گیم وقتی قند از لب‌هاتون رد می‌شه چه اتفاقی می‌افته و چطور باید از دندون‌هاتون محافظت کنید.

سقوط به دره اسیدی

توی همون چند ثانیه اول بعد از خوردن یا نوشیدن یه چیز قندی، باکتری‌هایی که دهان انسان رو خونه خودشون می‌دونن، شروع می‌کنن به استفاده از اون قندها برای رشد و تولیدمثل. این باکتری‌ها موقع تبدیل قند به انرژی، مقدار زیادی اسید تولید می‌کنن. در نتیجه، فقط یکی دو دقیقه بعد از مصرف خوراکی‌ها یا نوشیدنی‌های پرقند، سطح اسیدی دهان شما انقدر بالا می‌ره که می‌تونه مینای دندان (همون مواد معدنی که سطح دندون رو می‌سازن) رو حل کنه.

خوشبختانه، قبل از اینکه این اسیدها شروع به خوردن سطح دندون بکنن، بزاق دهان به داد می‌رسه. بزاق قندهای اضافی رو می‌شوره و همزمان اسیدهای دهان رو خنثی می‌کنه. دهان شما محل زندگی باکتری‌های دیگه‌ای هم هست که با باکتری‌های عامل پوسیدگی بر سر منابع و فضا رقابت می‌کنن، با اونا می‌جنگن و سطح اسیدی دهان رو به حالتی برمی‌گردونن که برای دندون‌ها ضرری نداشته باشه. اما مصرف مداوم شیرینی و نوشیدنی‌های قندی باعث می‌شه باکتری‌های مضر انقدر تغذیه بشن که دیگه نه بزاق و نه باکتری‌های مفید حریفشون نشن.

حمله به مینای دندان

باکتری‌های عامل پوسیدگی از قندها برای ساختن یه لایه چسبناک به اسم «بیوفیلم» هم استفاده می‌کنن که مثل یه قلعه به دندون‌ها می‌چسبه. این بیوفیلم‌ها رو بدون زور فیزیکی (مثل مسواک زدن منظم یا جرم‌گیری توی دندانپزشکی) نمی‌شه از بین برد. علاوه بر این، بیوفیلم‌ها مثل یه سد فیزیکی عمل می‌کنن که اجازه نمی‌ده هر چیزی ازش رد بشه؛ در نتیجه بزاق دیگه نمی‌تونه کارش رو برای خنثی کردن اسید به خوبی انجام بده. بدتر از همه اینه که باکتری‌های عامل پوسیدگی می‌تونن توی این شرایط اسیدی زنده بمونن، اما باکتری‌های خوبی که باهاشون می‌جنگن، توی اسید دوام نمی‌آرن.

توی این قلعه‌های محافظت‌شده، باکتری‌های عامل پوسیدگی می‌تونن مدام تولیدمثل کنن، سطح اسیدی دهان رو بالا نگه دارن و باعث از بین رفتن بیشتر مواد معدنی دندان بشن تا جایی که پوسیدگی کاملاً دیده بشه یا درد ایجاد کنه.

چطور از دندون‌های خودتون محافظت کنید؟

قبل از اینکه سراغ شیرینی بعدی برید، چندتا کار هست که می‌تونید انجام بدید تا باکتری‌های عامل پوسیدگی رو عقب نگه دارید و از دندون‌هاتون محافظت کنید.

اول، سعی کنید مقدار قندی که می‌خورید رو کم کنید و شیرینی یا نوشیدنی قندی رو همراه با وعده اصلی غذایی مصرف کنید. این‌طوری تولید بزاق که موقع غذا خوردن زیاد می‌شه، کمک می‌کنه قندها شسته بشن و اسیدهای دهان خنثی بشن.

علاوه بر این، در طول روز مدام ریزه‌خواریِ شیرینی و نوشیدنی‌های قندی نکنید؛ مخصوصاً اونایی که شکر یا شربت ذرت با فروکتوز بالا دارن. قرار دادن مداوم دهان در معرض قند، سطح اسیدی رو برای مدت طولانی‌تری بالا نگه می‌داره.

در نهایت، یادتون باشه که منظم مسواک بزنید، مخصوصاً بعد از غذا، تا تا جای ممکن پلاک‌های دندانی رو پاک کنید. استفاده روزانه از نخ دندان هم کمک می‌کنه پلاک‌هایی که مسواک بهشون نمی‌رسه از بین برن.

لینک منبع